ကလေးအတွက် ကျောင်းရွေးတာဆိုတာ မိဘအဖြစ် သင်ဆုံးဖြတ်ရမယ့် အရေးကြီးဆုံးအရာတွေထဲက တစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် Yangon မှာတော့ အတိုကောက်နာမည်တွေ များလွန်းလို့ ရွေးချယ်မှုတွေကို နားလည်ဖို့တောင် ဘွဲ့တစ်ခုလိုသလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ British curriculum, American system, Cambridge, IB, IGCSE, A-Levels, AP, PYP, MYP… ကြားရတာတင် များလွန်းပါတယ်။
ဒီ guide ကတော့ အဲ့ဒီရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ရှင်းပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာပါ။ ပညာရေးစနစ်တစ်ခုချင်းစီက တကယ်ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ၊ လက်တွေ့မှာ ဘာတွေကွာလဲ၊ Yangon မှာ ဘယ်ကျောင်းတွေက ဘယ်စနစ်ကို လိုက်နာထားလဲဆိုတာတွေကို ပြောပြမယ် — သင်ကတော့ အရေးကြီးဆုံးအရာတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာရုံစိုက်နိုင်အောင်ပေါ့၊ သင့်ကလေးနဲ့အဆင်ပြေမယ့် ကျောင်းကို ရွေးဖို့ပါ။
Yangon မှာတွေ့ရမယ့် ပညာရေးစနစ် သုံးမျိုး
Yangon မှာ international school fair တစ်ခုခု သွားကြည့်လိုက်ရင် အမြဲတမ်း ပြောကြတဲ့ စနစ်သုံးမျိုး ရှိပါတယ် — British, American, နဲ့ International Baccalaureate (IB)။ မြို့ထဲက နိုင်ငံတကာကျောင်းအများစုက ဒီသုံးခုထဲက တစ်ခုခုကို အခြေခံထားတတ်ပြီး၊ တချို့ကျောင်းတွေကတော့ စနစ်တွေကို ပေါင်းစပ်ထားတာလည်း ရှိပါတယ်။
ကျောင်းတစ်ကျောင်းချင်းစီကို မကြည့်ခင် အရင်ဆုံး စနစ်တစ်ခုချင်းစီက ဘာလဲဆိုတာ ရှင်းလိုက်ကြမယ်။
British System
British system က England ရဲ့ National Curriculum ကို အခြေခံထားတာဖြစ်ပြီး စနစ်တကျ၊ အဆင့်လိုက်တက်သွားပြီး စာမေးပွဲအခြေပြု ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေက Key Stage တွေအလိုက် တက်သွားပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ အဆင့်တွေမှာ external exam တွေ ဖြေကြရပါတယ်။ မိဘတွေ အများဆုံး ကြားဖူးတာကတော့ IGCSE (အသက် ၁၆ ဝန်းကျင်) နဲ့ A-Levels (၁၈ နှစ်) ဖြစ်ပါတယ်။
အများစုရှုပ်သွားတတ်တဲ့နေရာက ဒီမှာပါ — Cambridge က သီးခြားစနစ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ Cambridge Assessment International Education ဆိုတာ IGCSE နဲ့ A-Level စာမေးပွဲတွေကို စီမံတဲ့ exam board ပါ။ လမ်းနဲ့ ဥပမာယူမယ်ဆိုရင် British system က လမ်းဖြစ်ပြီး Cambridge က အဲ့ဒီလမ်းပေါ်မှာ စာမေးပွဲတွေ သတ်မှတ်ပြီး စစ်ဆေးပေးတဲ့ အဖွဲ့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းတစ်ခုက “Cambridge school” လို့ ပြောရင် British curriculum ကိုလိုက်ပြီး Cambridge exam ကို သုံးတာကို ဆိုလိုတာပါ။
ဒီစနစ်မှာ ကျောင်းသားတွေက IGCSE အဆင့်ထိ ဘာသာရပ်များများ (ပုံမှန် ၇–၁၀) သင်ကြပြီး A-Levels ရောက်ရင်တော့ ၃–၄ ဘာသာပဲ ကျဉ်းမြောင်းသွားပါတယ်။ အစောပိုင်းကတည်းက specialization လုပ်တာက ဒီစနစ်ရဲ့ အဓိကလက္ခဏာတစ်ခုပါ။ ကိုယ်ဘာလုပ်ချင်တာ သိပြီး အဲဒီဘက်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သင်ချင်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် သင့်တော်ပါတယ်။
A-Levels ကိုတော့ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက တက္ကသိုလ်တွေ လက်ခံကြပြီး UK, Australia, Singapore, Hong Kong နဲ့ Asia တလျှောက်မှာ အထူးတန်ဖိုးထားကြပါတယ်။
American System
American system ကတော့ နည်းလမ်းမတူပါဘူး။ စာမေးပွဲတစ်ခါတည်းနဲ့ အဆုံးသတ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ coursework, project, class participation နဲ့ GPA စုစုပေါင်းအပေါ် မူတည်ပြီး အဆင့်သတ်မှတ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေက ဘာသာရပ်အများ (ပုံမှန် ၆–၈) ကို graduation အထိ ဆက်လက်သင်ကြပါတယ်။
High school အဆင့်မှာတော့ ပိုပြီး challenging ဖြစ်ချင်ရင် AP (Advanced Placement) course တွေ ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒီဟာတွေက university level ဘာသာရပ်တွေဖြစ်ပြီး exam ကို 1–5 scale နဲ့ အမှတ်ပေးပါတယ်။ A-Levels လို မူလ programme ကို အစားထိုးတာ မဟုတ်ဘဲ ထပ်တိုးတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
American system က subject မျိုးစုံကို balance လုပ်တတ်ပြီး အနာဂတ်ရွေးချယ်မှုတွေကို မပိတ်ချင်တဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ပိုသင့်တော်ပါတယ်။ US တက္ကသိုလ်သွားမယ့် မိသားစုတွေအတွက်လည်း သဘာဝအကျဆုံး ရွေးချယ်မှုပါ။
တစ်ချက်သတိထားရမှာက US high school diploma တစ်ခုတည်းနဲ့တော့ A-Levels ဒါမှမဟုတ် IB Diploma လောက် academic depth မရှိပါဘူး။ AP course တွေက အဲ့ဒီ gap ကို ဖြည့်ပေးပါတယ်။
International Baccalaureate (IB)
IB က British လည်းမဟုတ် American လည်းမဟုတ်တဲ့ သီးခြား international system တစ်ခုပါ။ Switzerland မှာ 1960s နှောင်းပိုင်းက စတင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအဆင့်မှာ သုံးနိုင်အောင် ဒီဇိုင်းလုပ်ထားတာပါ။ Programme သုံးခုရှိပါတယ် — PYP (3–12 နှစ်), MYP (11–16), DP (16–19)။
IB ဆိုရင် မိဘတွေ အများအားဖြင့် ဆိုလိုတာက Diploma Programme ပါ။ ဘာသာရပ် ၆ ခု (language, science, humanities, maths စတဲ့) သင်ရပြီး TOK, Extended Essay, CAS ဆိုတဲ့ core ၃ ခုလည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီစနစ်က သုံးခုထဲမှာ holistic အများဆုံး ဖြစ်ပြီး breadth နဲ့ depth နှစ်ခုလုံးလိုပါတယ်။ ဘာသာတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာရုံစိုက်လို့မရဘူး — 4,000-word research essay ရေးရမယ်၊ critical thinking လုပ်ရမယ်၊ extracurricular activity တွေလည်း လုပ်ရပါတယ်။ အချိန်နဲ့အား အများကြီးလိုပါတယ်။
IB Diploma ကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း တက္ကသိုလ်တွေ လက်ခံပြီး critical thinking, writing skill နဲ့ time management ကောင်းတဲ့ ကျောင်းသားတွေ ထွက်လာတတ်တာကြောင့် တန်ဖိုးထားကြပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်လေ့လာချင်စိတ်ရှိပြီး inquiry-based learning ကို ကြိုက်တဲ့သူတွေအတွက် သင့်တော်ပါတယ်။
Quick Clarification: Cambridge vs. IB vs. AP
မိဘအများစု အရှုပ်တတ်တဲ့ မေးခွန်းက ဒီဟာပါ —
Cambridge (IGCSE / A-Levels) = British system အတွင်းမှာ သုံးတဲ့ exam board ဖြစ်ပြီး system တစ်ခုမဟုတ်ပါဘူး။
IB (Diploma Programme) = သီးခြားပညာရေးစနစ်တစ်ခုပါ။
AP (Advanced Placement) = American system ထဲက optional advanced course တွေပါ။ diploma မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီသုံးခုကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားထိုးလို့မရပါဘူး။ Cambridge နဲ့ AP က သူတို့ system အတွင်းထဲမှာ ပါတာဖြစ်ပြီး IB ကတော့ သီးခြား system ပါ။
Yangon နိုင်ငံတကာကျောင်းတွေ: ဘယ်ကျောင်း ဘာသုံးလဲ
အခု စနစ်တွေ နားလည်ပြီးဆိုရင် Yangon မှာ ကျောင်းတွေ ဘယ်လို ခွဲထားလဲ ကြည့်လိုက်ရအောင်။
British Curriculum Schools
The British School Yangon (BSY) Nord Anglia Education network ထဲက ဖြစ်ပြီး Early Years ကနေ A-Levels အထိ English National Curriculum ကို လိုက်ပါတယ်။ MIT, Juilliard တို့နဲ့ collaboration လုပ်ထားတဲ့ global platform ရှိပါတယ်။
Network International School Yangon ရဲ့ အဟောင်းဆုံး British school တစ်ခုဖြစ်ပြီး BSO accreditation ရထားပါတယ်။ non-profit ဖြစ်တာကြောင့် ပညာရေးအရည်အသွေးကို အဓိကထားပါတယ်။
MIS (Myanmar International School) Primary မှာ British curriculum၊ secondary မှာ Cambridge သုံးပြီး A-Levels အထိ ရောက်ပါတယ်။ US diploma လည်း တပြိုင်နက် ရနိုင်ပါတယ်။
MISY (Myanmar International School Yangon) Yankin မှာရှိပြီး Cambridge curriculum ကို Year 13 အထိ သုံးပါတယ်။ CIS accreditation ရထားပါတယ်။
Kings Yangon Golden Valley မှာရှိပြီး Cambridge pathway ကို သုံးပါတယ်။ English, Myanmar, Chinese သုံးဘာသာ programme နဲ့ STEM focus ရှိပါတယ်။
KINGS International School (KIS) Cambridge curriculum နဲ့ NCUK Foundation pathway ပါရှိပါတယ်။ Myanmar တစ်ဝှမ်း campus အများရှိပါတယ်။
ILBC Cambridge IGCSE နဲ့ A-Levels ကို သက်သာတဲ့ စျေးနှုန်းနဲ့ ပေးတဲ့ local favourite ဖြစ်ပါတယ်။
American Curriculum Schools
The International School Yangon (ISY) US curriculum သုံးပြီး Grade 11–12 မှာ IB Diploma ပြောင်းပါတယ်။ diplomatic family တွေအတွက် popular ဖြစ်ပါတယ်။
International School of Myanmar (ISM) Common Core အခြေခံ American curriculum နဲ့ Pre-K မှ Grade 12 အထိ ရှိပါတယ်။
Yangon International School (YIS) AP courses ပါရှိပြီး WASC accreditation ရထားပါတယ်။
Yangon Academy American curriculum နဲ့ AP programme ပါပြီး accessible option ဖြစ်ပါတယ်။
IB-Focused Schools
Yangon American International School (YAIS) IB PYP authorised ဖြစ်ပြီး MYP candidate ဖြစ်ပါတယ်။
Brainworks-Total International School Cambridge နဲ့ IB Diploma နှစ်ခုလုံး ရွေးချယ်နိုင်တဲ့ ထူးခြားတဲ့ကျောင်းပါ။
Dulwich College Yangon အကြောင်း
တစ်ချို့ မိဘတွေ Dulwich College Yangon ဆိုတာ ကြားဖူးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် 2021 နောက်ပိုင်းမှာ Yangon မှာ မရှိတော့ပါဘူး။
Curriculum မဟုတ်တဲ့ အရေးကြီးချက်တွေ
တက္ကသိုလ်ဘယ်မှာ ဆက်မလဲ? UK ဆိုရင် British system, US ဆိုရင် American သို့မဟုတ် IB ပိုသင့်တော်ပါတယ်။
ကလေးရဲ့ သင်ယူပုံ exam-based ကို ကြိုက်လား၊ project-based လား၊ inquiry-based လား ဆိုတာကြည့်ပါ။
နေရာပြောင်းဖို့ရှိလား? IB က international mobility အတွက် အကောင်းဆုံးပါ။
Fees ကို အပြည့်အစုံကြည့်ပါ tuition အပြင် တခြားကုန်ကျစရိတ်တွေပါ ထည့်တွက်ပါ။
နောက်ဆုံးအကြံပြုချက်
“အကောင်းဆုံး” စနစ်တစ်ခုမရှိပါဘူး — သင့်ကလေးနဲ့ ကိုက်ညီတာပဲ အရေးကြီးပါတယ်။
ကျောင်းတွေကို ကိုယ်တိုင်သွားကြည့်ပါ၊ ဆရာတွေကို မေးပါ၊ graduate တွေ ဘယ်သွားလဲ စုံစမ်းပါ — အဲဒီအချက်တွေက brochure ထက်ပိုပြီး အရေးကြီးပါတယ်။
ဒီ guide ကို အချက်အလက်အဖြစ်သာ အသုံးပြုပါ။ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေ ပြောင်းလဲနိုင်တာကြောင့် ကျောင်းနဲ့ တိုက်ရိုက်စစ်ဆေးပါ။
ဤုဆောင်းပားကို မူလပင် myanmore.com တြင် ဖောဖြေပြခံသည်။
